De woningbouwopgave is groot. Tegelijkertijd loopt Nederland tegen de grenzen van het energiesysteem aan. Nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen en binnenstedelijke ontwikkelingen vragen niet alleen om woningen, groen en mobiliteit, maar ook om ruimte voor energie. Juist daar gaat het vaak mis: energie komt pas laat in het ontwerpproces aan bod, terwijl de gevolgen ervan steeds groter worden. De ‘Energie & Ruimte Planner’ tool, gecombineerd met workshops van Duurzaam Energie Perspectief (DEP), is ontwikkeld om dat patroon te doorbreken.
Gebiedsontwikkeling is een complexe puzzel. Gemeenten en ontwikkelaars maken keuzes over woningtypen, parkeernormen, voorzieningen, groen en water. Traditioneel wordt energie pas later toegevoegd aan dat proces. Door de energietransitie en de noodzaak om verder te elektrificeren is dat niet langer mogelijk. Warmtenetten, batterijen, transformatorstations (MSR’s), zonnepanelen en windturbines vragen allemaal ruimte. Wanneer daar pas laat rekening mee wordt gehouden, ontstaan vertragingen, discussies, herontwerpen en soms plannen die simpelweg niet uitvoerbaar zijn, omdat het gehele plaatje met een haalbaar scenario ontbreekt.
Een gesprekstool voor betere keuzes
Het ontbreekt vaak aan begrip en een gezamenlijke taal tussen disciplines zoals stedenbouw, wonen, energie en netbeheer. Daardoor worden belangrijke keuzes te laat gemaakt of nog verder uitgesteld. Integraal ontwerpen op zowel ruimte als energie biedt een oplossing voor deze uitdagingen.
De Energie & Ruimte Planner is ontwikkeld door DEP samen met partners met kennis op het gebied van stedenbouw en gebiedsontwikkeling: Citymaker en Connectr. De tool brengt energie en ruimte al vroeg in het proces bij elkaar. Het is geen ontwerptool of definitieve doorrekening, maar een hulpmiddel om het gesprek te voeren over keuzes en consequenties voor haalbare scenario’s. Het resultaat is niet alleen meer inzicht, maar vooral een beter gesprek en begrip over de ruimtelijke en energetische puzzel.
Met enkele invoerwaarden ontstaat al direct inzicht in vragen als:
- Wat is de energievraag van een gebiedsontwikkeling?
- Welke ruimtelijke impact hebben verschillende energiesystemen?
- Wat is het effect van extra isolatie, lokale opslag of duurzame opwek?
- Kan ik met een kleinere aansluiting van de netbeheerder ook uit de voeten?
- Hoe beïnvloeden deze keuzes de totale belasting van het elektriciteitsnet?
Workshops
In de workshops en de Energie & Ruimte Planner tool die DEP aanbiedt bij gemeenten wordt zichtbaar dat energiekeuzes nooit losstaan van ruimtelijke keuzes. Een windturbine levert bijvoorbeeld veel energie, maar vraagt ook veel ruimte. Extra isolatie daarentegen kan de energiebehoefte fors verlagen zonder extra ruimtebeslag. Door dergelijke effecten direct inzichtelijk te maken, kunnen betrokken partijen samen afgewogen keuzes maken.
In de praktijk maakt de tool direct zichtbaar hoe keuzes rondom isolatie, warmteoplossingen, buurtbatterijen, zonne-energie of netcapaciteit elkaar beïnvloeden. Zo krijgen gemeenten eerder grip op wat hun woningbouwambities vragen van het energiesysteem, de beschikbare ruimte en de financiële haalbaarheid.
Een groeiende behoefte
Die aanpak blijkt aan te slaan. De belangstelling voor de Energie & Ruimte Planner groeit snel. Dat is niet verrassend. Netcongestie, verduurzaming en de woningbouwopgave zorgen ervoor dat energie steeds vaker een sturende factor wordt in ruimtelijke ontwikkeling. Gemeenten, provincies, netbeheerders en ontwikkelaars hebben behoefte aan instrumenten die deze werelden met elkaar verbinden.
Gemeenten zoals Amersfoort, Alphen aan den Rijn, Eindhoven en Apeldoorn maken al gebruik van de workshops gecombineerd met inzichten uit de Energie & Ruimteplanner tool. Voor deze gemeenten betekent dit dat zij eerder zicht krijgen op de consequenties van hun ambities, maar vooral scenario’s bouwen die haalbaar zijn. Dat versnelt besluitvorming en voorkomt kostbare aanpassingen in latere fasen.
Energiekeuzes staan nooit los van ruimtelijke keuzes.
Energie eerder aan jouw tafel
Met onze Energie & Ruimte Planner aanpak is voor veel gemeenten al snel duidelijk geworden dat energie niet langer een technisch vraagstuk is dat aan het einde van een project wordt opgelost. Het is een ruimtelijke ontwerpvraag die vanaf het begin onderdeel moet zijn van het gesprek. Door energie en ruimte tegelijkertijd te beschouwen, ontstaat een realistischer beeld van wat mogelijk is en kunnen gemeenten, ontwikkelaars en netbeheerders samen werken aan gebieden die niet alleen wenselijk zijn, maar ook daadwerkelijk uitvoerbaar.
We helpen je graag verder om voor jouw project of in jouw gemeente een haalbaar en toekomstbestendig gebiedsontwerp te creëren.